Week van het Bos
Hoor je geritsel, ruik je de bomen en voel je zachte grond onder je voeten? Het is weer tijd voor de Week van het bos van 5 tot 12 oktober 2025! Trek eropuit met je klas en ontdek hoe mooi de natuur is. Planten, dieren, geuren en kleuren: neem ze allemaal in je op! Op deze pagina vind je lesinspiratie over verschillende bosthema’s: paddenstoelen, bosdieren en vogels spotten. Leuke tips om in het achterhoofd te houden als je op avontuur gaat in het bos!
Op een grote paddenstoel
Tijdens de Week van het Bos genieten we extra hard van de mooie natuur die het bos te bieden heeft. Schenk bijvoorbeeld ook eens aandacht aan een typisch kenmerk van de herfst: paddenstoelen! De bosgrond wordt in de herfst bewoond door heel wat zwammen, hét moment om ze samen voorzichtig te ontdekken in het bos. In een praktische infofiche geven we enkele leuke weetjes over de fascinerende schimmels. Neem ze zeker mee tijdens jullie uitstap naar het bos om paddenstoelen beter te herkennen en te begrijpen!
Je downloadt de infofiche gratis via de onderstaande knop of via de Lesinspiratie-tegel op het platform Kabas.
Herfst met Labo
Wil je graag meer weten over de seizoenen, de natuur, wetenschappen en nog veel meer andere zaakvakken? Ontdek dan het innovatieve concept van Labo dat taal en wereld combineert in één lesmethode. Dat biedt leerlingen een grote leerwinst en de leerkracht veel tijdwinst.
Met Labo leerlingen lezen en werken namelijk voor beide leergebieden gedurende een periode van vijf weken binnen hetzelfde begrippenkader en taalregister. Door de samenhang tussen de twee leergebieden ontstaan meer kansen tot kennisopbouw, verdieping en herhaling. Bovendien schenkt Labo enorm veel aandacht aan vloeiend lezen en véél leesmateriaal. Naast het aanbod voor taal en wereld voorziet Labo ook een aanbod voor spelling en verkeer.
Beestige bosweetjes
Naast paddenstoelen spreekt ook het bos op zich al tot de verbeelding. Het is een fascinerende wereld vol fauna en flora. Ook op rustige momenten ben je er eigenlijk nooit echt alleen. Boven je hoofd in een boom, onder een steen of verscholen in het gras: overal is er leven! Wilde dieren komen spontaan niet zo dichtbij, maar je ziet ze vaak in de verte of hoort ze in de buurt. Het loont dan ook de moeite om de soorten bosdieren te leren kennen, zodat je weet met wie je precies oog in oog staat of wie je precies hoort fluiten, zingen, grommen of kruipen. Onze vogelspotter Babette heeft een groot hart voor dieren en deelt die passie graag met jullie. Ontdek snel haar beestige bosweetjes en tips om van je leerlingen echte dieren- en vogelspotters te maken!
#1 De gaai
Wist je dat … een gaai eikenbomen kan planten?
In september en oktober verzamelen gaaien verschillende eikels in hun krop, dat is een holte in de keel van een vogel. Met een volle krop en een extra eikel in de snavel verstopt de gaai de eikels dan ergens in de grond als voorraad voor de winter. Elke herfstperiode verbergt hij zo in totaal bijna 5 000 eikels in de grond! Wat hij in de winter zelf niet meer terugvindt, groeit soms uit tot een nieuwe, mooie eik. De gaai wordt daarom ook wel één van de beste bosbouwers genoemd. Straf!
#2 De vos
Wist je dat … meneer en mevrouw vos een bijnaam hebben?
Een mannetjesvos noem je een ‘rekel’, een vrouwtje heet een ‘moer’. Een koppel vossen kan bovendien een heel leven lang bij elkaar blijven. Soms wordt een koppel vergezeld door nog een paar moertjes die helpen bij de opvoeding van de vossenwelpen. Naast pienter, zijn vossen dus ook trouw! De uitdrukking ‘zo sluw als een vos’ dankt de vos dan weer aan zijn opportunistische karakter. Hij past zich op vlak van voedsel namelijk makkelijk aan en wisselt vlot van jachttechniek. Bij weinig aanbod schakelt hij soms zelfs over op een vegetarisch dieet.
#3 De sprinkhaan
Wist je dat … sprinkhanen horen met hun buik?
Of met hun voorpoten. Een langsprietige sprinkhaan heeft namelijk oren op zijn voorpoten, terwijl de oren van kortsprietige sprinkhanen zich op hun buik bevinden. De goed verstopte gehooropeningen met trillingsgevoelige receptoren zetten geluidstrillingen om in een signaal dat naar de gehoorzenuw wordt gestuurd. Zo zijn sprinkhanen in staat om geluiden van soortgenoten op te vangen. Voor een insect kan een sprinkhaan heel erg goed horen en zelfs volume en ritme van elkaar onderscheiden. Elke soort sprinkhaan maakt bovendien een specifiek wijsje in een eigen ritme, waardoor sprinkhanen elkaar herkennen.
#4 De ree
Wist je dat … reeën kleine foppers zijn?
Reeën zijn met een schofthoogte van 60 tot 70 cm de kleinste hertachtigen (in vergelijking met het grotere edelhert of damhert) die je in Vlaanderen kunt tegenkomen. Als je ze niet ziet, krijg je ze misschien wel te horen. Al zou je de klank misschien niet aan één zelfde dier linken, want een ree maakt verschillende geluiden. Het dier kan ‘blaffen’, ‘klagen’ én ‘fiepen’. Klagen en fiepen klinkt als piepgeluidjes maken, terwijl het blaffen echt lijkt op het blaffen van een hond. Laat je dus niet foppen!
#5 De pad
Wist je dat … padden ’s winters niet op pad gaan?
Padden zijn koudbloedige dieren die warmte nodig hebben om te bewegen. Als het winter en kouder wordt, houden ze een winterslaap om zo weinig mogelijk energie te verbruiken en de koude wintermaanden te overbruggen. In die periode zakt hun lichaamstemperatuur tot een paar graden rond het vriespunt en zijn zowel hun ademhaling als hartritme laag. Padden slapen dan onder een hoop bladeren of in een holletje onder een stapel planken of stenen. Zo’n winterslaap is bovendien niet hetzelfde als een winterrust bij eekhoorns, die nog af en toe nog op stap gaan om eten te verzamelen. Padden worden pas massaal wakker uit hun winterslaap tijdens de warme of droge periodes eind februari om zich voort te planten.
#6 De haas
Wist je dat … je niet kunt opboksen tegen een haas?
Hazen zijn een kei in ‘boksen’ tijdens de paartijd. Weet je niet wat je je daarbij moet voorstellen? Hou in februari extra je ogen open voor hazen, want vanaf dan achtervolgen mannetjeshazen (‘rammelaars’) de vrouwtjes (‘moeren’ – inderdaad net zoals vrouwtjesvossen). Komen rammelaars elkaar daarbij tegen, dan ontstaat er een spectaculaire boksmatch tussen de twee tegenstanders waarbij ze elkaar een flink pak rammel geven. Geen wonder dat die periode de ‘rammeltijd’ heet. Maar ook de vrouwtjes geven zich niet zo snel gewonnen en vechten soms mee om de mannen van zich af te slaan. Dapper!
#7 De oehoe
Wist je dat … je de oehoe ook tegenkomt in het Guinness Book of World Records?
De oehoe is namelijk de grootste uil ter wereld! Wij vinden het dan ook een eer dat hij in onze Belgische bossen leeft. De oehoe is bovendien ook één van de Belgische Big Five waaronder ook de vos, de wolf, het edelhert en de lynx worden gerekend. Zijn typische grote ogen zijn goed voor maar liefst 5% van zijn lichaamsgewicht, maar hij kan ze niet bewegen. Geen nood, want de oehoe heeft nog een ander trucje: om alles goed in de gaten te houden, draait hij zijn hoofd 270° in elke richting dankzij zijn vele halswervels. Hij heeft er zelfs dubbel zo veel als wij!
Zijn jij en je leerlingen geboeid door vogels en wil je ze leren herkennen als echte vogelspotters? Bekijk snel de tips van vogelspotter Babette.
#8 De slak
Wist je dat … een slak een mond vol tanden heeft?
Geen tanden zoals wij ze kennen natuurlijk, maar de ruwe rasptong van een slak (de ‘radula’) kan wel meer dan 20 000 minuscule, verhoornde tandjes tellen! Het aantal en de rijen met tandjes verschillen per slakkensoort. De radula bevat daarnaast ook randplaatjes. De tandjes en randplaatjes vormen samen een handig gereedschap om voedsel los te raspen en naar binnen te werken. Wist je trouwens dat slakken natuurlijke opruimers zijn die bijdragen aan een gezond ecosysteem?
- Ze zetten wat ze eten om in voedsel dat zowel voor planten als dieren opneembaar is als vruchtbare ‘compost’. Zelf zijn ze dan ook weer een lekker hapje voor andere dieren zoals mollen, egels en vogels.
- Sommige slakken eten zelfs ongewenste planten zoals brandnetels of dood en rottend plantenmateriaal zoals bladeren. Opgeruimd staat netjes!
- Ook de grond ziet er een stuk beter uit dankzij de slak. Slakken zijn de enige weekdieren die op land kunnen leven en woelen de aarde om, waardoor water beter door de aarde kan stromen en er weer zuurstof in de grond komt.
Bronnen: onzenatuur.be, natuurpunt.be, natuurmomenten.nl en dierenbescherming.nl
Vogelspotten: iets voor jouw leerlingen?
De laatste jaren neemt de interesse in vogelspotten, birdwatching of birding alsmaar toe. De hobby wordt zelfs ‘hipster birding’ genoemd omdat het steeds populairder wordt bij jongere mensen, iets wat we zeker kunnen toejuichen. Vogels kijken doet je namelijk bewegen, genieten van de natuur, bijleren en ook even afkicken van constante schermtijd en het internet. De hobby is dus de moeite waard om als tip en opdracht uit te werken in je klas tijdens de lessen wereldoriëntatie. De herfstperiode is daarvoor ook een ideaal moment, omdat veel trekvogels ons land dan doorkruisen.
Om je leerlingen voorbereid en slim op vogelpad te sturen, verzamelde vogelspotter Babette voor jullie vijf handige tips
over je uitrusting, de timing en de aandachtspunten bij het vogels kijken:
- Ga voor de juiste uitrusting.
- Wees een vroege vogel.
- Hou het stil.
- Kijk slim rond.
- Leer geluiden (her)kennen.
Bekijk zeker deze video met uitleg bij elke tip:
Benieuwd naar alle (vogelrijke) natuurgebieden in Vlaanderen? Op natuurpunt.be vind je meer informatie.
Natuur in Wouw
Krijgt je klas maar niet genoeg van de natuur? Onze methode wereldoriëntatie Wouw schenkt in elk leerjaar aandacht aan diverse biotopen, waarbij ook dier- en vogelsoorten en het bos aan bod komen. Blader hieronder door twee voorbeeldthema’s over de herfst. Naast de boeiende natuurthema’s biedt Wouw nog extra voordelen:
- Aanpasbaar aan snel veranderende wereld
- Actieve lessen en opdrachten
- Uitgebreid gamma digitale tools
- Vertrekt van zelfontdekkend leren
- Nieuwe actuele kennisthema’s zoals mediawijsheid en duurzaamheid
Wouw 2 - Alle kleuren
In het 2e leerjaar ontdekt je klas hoe de natuur eruitziet in de herfst en wat dat doet met mens, plant, dier en het weer.
Wouw 5 - Sporen in het park
In het 5e leerjaar nemen je leerlingen de natuur in een park onder de loep. In de Les Gefladder leren ze over vogels.